Պատմութիւն Հայոց

Հեղինակ

Բաժին

Թեմա
ՃԻ. Նոյնպէս հաւանեցուցանէր զթագաւորն, « զի ի գաւառաց գաւառաց եւ * կողմանց կողմանց * ի տեղիս տեղիս ժողովեսցեն բազմութիւն մանկտւոյ առ ի նիւթ վարդապետութեան * զգազանամիտ զվայրենագոյն զճիւաղաբարոյ զաշխարհաբնակսն զորս առեալ արկանէր ի բովս վարդապետութեան եւ * հոգեւոր սիրոյն եռանդմամբ զաղտն եւ զժանգն զշարաւահոտ դիւացն եւ զսնոտիագործ պաշտամանցն * ի բաց քերէր ։ 2  Եւ այնչափ * անջատէր ի հայրենեացն բնակացն իւրեանց՝ մինչեւ ասել նոցա թէ Մոռացայ զժողովուրդ եւ զտուն հաւր իմոյա ։
       * Եւ * ի տեղեաց տեղեաց սահմանացն Հայոց՝ * տայր հրաման թագաւորն Տրդատ՝ * իւրոյ իշխանութեանն * յաշխարհաց եւ ի գաւառաց * բազմութիւն * մատաղ մանկտւոյ ածել յարուեստ դպրութեան եւ կարգել ի վերայ հաւատարիմ վարդապետս առաւել զազգս պղծագործ քրմացն * եւ զմանկունս նոցա * ի նոյն ժողովել * գումարել * յարժանաւոր տեղիս դասս դասս եւ դարման ռոճկաց կարգել » ։ 4  «Եւ զնոսա * յերկուս բաժանեալ * զոմանս յԱսորի դպրութիւն կարգեալ եւ զոմանս ի Հելլէն » ։ 5  « Որով անդէն յական թաւթափել վայրենամիտքն * եւ դատարկասունքն եւ անասնաբարոյ աշխարհաբնակքն * վաղվաղակի մարգարէագէտք եւ առաքելածանաւթք եւ աւետարանաժառանգք լինէին եւ ամենայն աւանդելոցն Աստուծոյ ոչ իւիք անտեղեակք» ։
       6  «Հասանէր եւ յառաջին դաստակերտսն իւր յռոտաստակն Այրարատեան գաւառին ի Վաղարշապատ քաղաք » ուստի նախ զառաջինն աստուածասաստ հրամանացն լինէր սկիզբն * ուր նախ * նշմարեացն եւ * նշանակեալ կանգնեաց զնշան խաչին սրբոյ ուր եւ սուրբ վկայքն Աստուծոյ * զետեղեցան եւ ի նոցա վկայարանսն կանգնեաց սեղանս Աստուծոյ ի հանգիստս սրբոցն * եւ զնկատեալ տեղին տանն Աստուծոյ շինեաց * զցուցեալն նմա ի տեսլեանն զյառաջագոյն դրոշմեալն իւր եւ կանգնեաց անդ զեկեղեցին Քրիստոսի ։ 7  Սոյնպէս եւ ի տեղիս մեհենացն * զոր կործանեաց * յառաջագոյն սոյնպէս եւ յԱրտաշատ քաղաքի եւ յամենայն տեղիս յաշխարհս եւ ի գաւառս առհասարակ սոյն աւրինակ գործեաց * եւ * բազմացոյց զեկեղեցիս եւ կացոյց քահանայս եւ քրիստոսեան * դրոշմաւն զամենեսին առ հասարակ ընծայեցուցանէր՝ լինել ամենեցուն Հոգւովն սրբով։
       8  Եւ այսպէս ընդ ամենայն երկիրն Հայոց ի ծագաց մինչեւ ի ծագս ձգտէր տարածանէր զմշակութիւն * քարոզութեանն * եւ աւետարանութեանն ի Սատաղացւոց քաղաքէն մինչեւ առ աշխարհաւն Խաղտեաց * մինչեւ առ Կաղարջաւք մինչ * ի սպառ ի սահմանս Մասքթաց * մինչեւ ի դրունս Ալանաց * մինչ ի սահմանս Կասպից ի Փայտակարան քաղաք արքայութեանն Հայոց * եւ յԱմդացւոց քաղաքէն * մինչեւ առ Մծբին քաղաքաւ քերէր առ սահմանաւքն Ասորւոցն * առ Նոր Շիրական երկրաւն եւ առ Կորդուաւք մինչեւ յամուր * աշխարհն Մարաց * մինչեւ առ տամբն * Մահքր-Տան իշխանին մինչեւ յԱտրպատական ձգտէր տարածանէր զաւետարանութիւնն իւր։
       * Զամենայն ժամանակս կենաց իւրոց զամառն * եւ զձմեռն զտիւ եւ զգիշեր անվեհեր առանց յապաղելոյ իւրով իսկ աւետարանական եւ ողջունապատում գնացիւքն առաջի թագաւորաց եւ իշխանաց եւ ամենայն հեթանոսաց՝ անընդդիմակաց ի հակառակորդաց զամենափրկչին * անունն Յիսուսի կրեաց * եւ զամենայն ոգի աստուածազգեստս եւ ոգեզէնս վառեաց» ։
       * Եւ բազում * բանդականաց եւ կալանաւորաց եւ տագնապելոց ի բռնաւորաց փրկութիւն արարեալ կորզելով զնոսա * ահաւոր զաւրութեամբ փառացն Քրիստոսի եւ բազում մուրհակս անիրաւագիրս անիրաւութեան պատառեաց։ 11  Եւ բազում սգաւորաց * կարճամտելոց մխիթարական վարդապետութեամբն զակնկալութիւն յուսոյն * ըստ յայտնութեան փառաց մեծին Աստուծոյ եւ ամենափրկչին Յիսուսի Քրիստոսի նուաճեաց եւ զամենայն միանգամայն յաստուածպաշտութեան պայմանն փոխեաց» ։