Պատմութիւն Հայոց

Հեղինակ

Բաժին

Թեմա
ՃԻԳ. * Յայնմ ժամանակի երանելի ցանկալի եւ անպայման սքանչելի լինէր երկիրս Հայոց * որպէս զՄովսէս որ յանկարծ ուրեմն աւրէնսուսոյց * հեբրայական բանակին լինէր ամենայն մարգարէական դասուն եւ կամ իբրեւ զյառաջադէմն Պաւղոս բովանդակ առաքելական գնդաւն հանդերձ աշխարհակեցոյց աւետարանաւն Քրիստոսի՝ սոյնպէս եւ սա եկեալ հասեալ երեւեալ՝ հայաբարբառ հայերէնախաւս գտաւ» ։
       * ըստ գաւառաց գաւառաց երթեալ ընտրէր անձին իւրում կայս հանգստեան * յանապատ տեղիսն եւ անդ բնակէր եւ յանապատացն լուսաւորէր զամենեսեան ։
       3  Եւ բազմացոյց կացոյց տեսուչս եպիսկոպոսս յամենայն գաւառս Հայոց * իշխանութեան իւրոյ * եւ որ յաստիճան եպիսկոպոսութեան ձեռնադրեցան ի նմանէ՝ աւելի քան զչորեքարիւր եպիսկոպոս որք կացին տեսուչք տեղեաց տեղեաց ։ 4  Իսկ կարգք երիցանց կամ սարկաւագաց կամ * անագնովսաց եւ որ այլ եւս ի պաշտաւն Տեառն կացին՝ անթիւք էին ի բազմութենէն ։
       * թագաւորն Տրդատ՝ * ուխտ զայս դնէր * ընդ ամենայն մարդոյ * որ միանգամ ընդ նորա տէրութեամբն էին ընդ մեծի եւ ընդ փոքու զի ամենեցունց հաստատութիւն այն կայցէ առ նա զի անխորշ եւ անխէթ * աստուածահրաման պատուիրանացն հնազանդեսցին առանց երկմտութեան եւ արարչութեանն հաւատալ յամենայն սրտէ։ 6  Եւ ամենեցուն հաւանեալ այնմ՝ փութային * կատարել վաղվաղակի զհրամանսն ։
       7  Իսկ թագաւորն շատ աղաչեաց զԳրիգոր վասն հանապազորդ առ նմա կալոյ զի ընդ ինքեան շրջեցուսցէ որում ոչ հաւանեալ չառնոյր յանձն այլ յանապատ տեղիս * հաճեալ բնակութեամբ * պահովք կոխեալ զինքն զի մի՛ տացէ հպարտութեանն բարձրանալ կոխել զինքն * այլ կէտ եդեալ ինքեան՝ զամենայն աւուրս կենաց իւրոց * զքառասուն քառասուն աւր պահովք ձգտել մինչեւ յաւր քրիստոսակոչ հանգստեանն իւրոյ վախճանին ։
       8  Իսկ իբրեւ կարի կարաւտեալ թագաւորն աշխարհաւն հանդերձ զնմանէն զի ի մէջ նոցա բնակեսցէ եւ քանքատէին կարաւտեալք * ի կայս նորա՝ յայնմ ժամանակի լուան յոմանց ի տեղեկաց որ գիտակ արարին զթագաւորն վասն սրբոյն Գրիգորի զի յայնժամ յառաջ եւս մինչ դեռ ի մանկութեան աստիսն էր զինուորութեամբ՝ ամուսնացեալ եւ * երկուս որդիս ստացեալ * որոց առաջնոյն անուն * ճանաչէր Վրթանէս որ յաշխարհակեաց * կեանս էր որ ապա * եւ նա յաստիճան * պաշտաման կաց երիցութեան եւ երկրորդին՝ Արիստակէս որ ի մանկութենէ ըստ աստուածագործ * ծառայութեան սնեալ էր. «որ * ի միայնակեաց լեռնակեաց ի կրաւնս մտեալ էր եւ բազում եւ ազգի ազգի վշտակեցութիւն ըստ Աւետարանին կրեալ * ամենայն կրթութեամբ եւ ամենայն իրաց հոգեւորաց զանձն տուեալ * միայնաւորութեան լեռնակեցութեան քաղցի եւ ծարաւոյ եւ * բանջարաճաշակ կենաց արգելանաց անլուսից խարազնազգեստ եւ գետնատարած անկողնոց եւ բազում անգամ * զհեշտական * հանգիստն * գիշերաց զհարկ քնոյ յոտնաւոր տքնութեան ի * թաւթափել ական վճարէր * եւ զայս արարեալ * ոչ սակաւ ժամանակս ։ 9  Եւ գտեալ եւս զոմանս՝ յինքն յարեցուցեալ եւ աշակերտեալ * սմին աւետարանական սպասաւորութեան ։ 10  Եւ այսպէս ամենայն փորձութեանց ի վերայ հասելոց * կամայական քաջութեամբ * տարեալ * եւ նովիմբ լուսաւորեալ եւ պայծառացեալ * եւ ծանաւթական եւ * հաճոյ եղեալ առաջի Աստուծոյ եւ ամենայն մարդկան» ։
       * * իբրեւ լուաւ զայս ամենայն * թագաւորն Տրդատ՝ վաղվաղակի փութով եւ անզբաղապէս արձակէր * արս երիս աւագս փառաւորս պատուականս հրովարտակաւք հանդերձ զի * զերկոսին որդիսն Գրիգորի վաղ առ նա հասուսցեն։ 12  Եւ որք առաքեցանն * յարքայէ զնոցանէն * զի ածցեն զնոսա՝ այսոքիկ են առաջնոյն անուն Արտաւազդ որ սպարապետն էր ամենայն զաւրացն Հայոց Մեծաց եւ երկրորդին Տաճատ անուն իշխան Աշոցաց գաւառին երրորդին՝ Դատ անուն կարապետ արքայի ։